Katar sienny w ciąży leki

Jakie leki na katar sienny można stosować w ciąży

Nie znajdziesz tutaj listy preparatów opisanych jako bezpieczne w ciąży, bo taka lista wprowadzałaby w błąd. Ocena zawsze dotyczy konkretnej pacjentki: inaczej wygląda w ósmym tygodniu, inaczej w trzydziestym drugim, inaczej u kobiety z astmą, a inaczej przy pojedynczym kichaniu w maju. Charakterystyka każdego produktu leczniczego zawiera osobny punkt poświęcony ciąży, a ulotki wielu preparatów dostępnych bez recepty zawierają wprost zalecenie, żeby nie stosować ich w tym okresie bez porozumienia z lekarzem.

Druga rzecz, którą trzeba rozstrzygnąć przed sięgnięciem po cokolwiek: czy to na pewno alergia. Zatkany nos pojawiający się w ciąży bywa czymś zupełnie innym niż katar sienny, a wtedy lek przeciwhistaminowy nie pomoże, choćby był najnowszy.

Dlaczego tak się dzieje

Alergia nie robi sobie przerwy na dziewięć miesięcy. U części kobiet objawy słabną, u części nasilają się, a u pozostałych nic się nie zmienia i proporcje między tymi grupami są mniej więcej równe. Sam mechanizm zostaje ten sam: przeciwciała IgE opłaszczają komórki tuczne, kontakt z pyłkiem uwalnia histaminę, błona śluzowa odpowiada świądem, kichaniem i wodnistym wyciekiem.

Osobną jednostką jest nieżyt nosa ciężarnych. Rozpoznaje się go wtedy, gdy niedrożność nosa trwa co najmniej sześć tygodni, nie ma cech zakażenia ani uchwytnej przyczyny alergicznej, a objawy znikają samoistnie w ciągu około dwóch tygodni po porodzie. Odpowiadają za niego zmiany hormonalne wpływające na naczynia krwionośne błony śluzowej oraz wzrost objętości krwi krążącej, przez co małżowiny nosowe są przekrwione i obrzęknięte. Nie ma tu udziału histaminy, więc lek przeciwhistaminowy zwykle nic nie zmienia.

Trzeci element to farmakokinetyka. W ciąży rośnie objętość osocza i przepływ krwi przez nerki, zmienia się wiązanie leków z białkami, a część substancji przenika przez łożysko. Dawka, która wcześniej działała przewidywalnie, może zachowywać się inaczej, i właśnie dlatego ocena preparatu należy do lekarza, a nie do ulotki czytanej pospiesznie w aptece.

Co to zmienia w postępowaniu

Trzy sytuacje wymagają w ciąży osobnej uwagi.

• Krople obkurczające naczynia. Ksylometazolina i oksymetazolina figurują w rejestrze URPL jako preparaty dostępne bez recepty i kuszą natychmiastowym efektem. Przy stosowaniu dłuższym niż kilka dni prowadzą jednak do polekowego nieżytu nosa, w którym niedrożność wraca coraz szybciej i coraz mocniej. W ciąży dochodzi do tego pytanie o wpływ substancji obkurczającej naczynia, więc decyzję o ich użyciu podejmuje lekarz.
• Doustne preparaty złożone z pseudoefedryną. Większość z nich jest w rejestrze dostępna bez recepty, często w połączeniu z lekiem przeciwhistaminowym albo przeciwbólowym. To preparaty obkurczające naczynia w całym organizmie, a nie tylko w nosie, i nie należą do tych, po które w ciąży sięga się samodzielnie.
• Astma, jeżeli ją masz. Wytyczne GINA są w tej sprawie jednoznaczne: niekontrolowana astma jest dla przebiegu ciąży większym zagrożeniem niż leczenie wziewne. Leczenia przewlekłego nie odstawia się po zobaczeniu dwóch kresek na teście, a każdą zmianę omawia się z lekarzem. Postępowanie przy nagłym pogorszeniu opisaliśmy przy ataku astmy.

Osobne pytanie dotyczy odczulania. Immunoterapii alergenowej nie rozpoczyna się w ciąży, ponieważ etap zwiększania dawki niesie ryzyko reakcji ogólnoustrojowej. Kontynuacja leczenia rozpoczętego wcześniej i dobrze tolerowanego bywa możliwa, ale rozstrzyga o tym alergolog prowadzący immunoterapię.

Warto też wiedzieć, czego lekarz nie zrobi zdalnie. Pierwszego rozpoznania astmy nie postawi bez spirometrii, a kwalifikacji do odczulania bez testów. Konsultacja online sprawdza się przy objawach o znanym już przebiegu i przy pytaniu, czy dotychczasowy preparat nadaje się do stosowania w tym okresie. Różnice między grupami leków przeciwalergicznych zebraliśmy w tekście o lekach antyhistaminowych I i II generacji.

Kiedy zgłosić się do lekarza

Tego samego dnia skontaktuj się z lekarzem prowadzącym ciążę albo zgłoś się na izbę przyjęć położniczą, gdy zauważysz osłabienie ruchów dziecka, gdy pojawi się gorączka powyżej 38 stopni, silny ból głowy z zaburzeniami widzenia albo nagłe obrzęki twarzy i rąk. Te ostatnie objawy nie mają nic wspólnego z katarem siennym, ale wymagają pilnej oceny położniczej i nie należy ich odkładać.

Co możesz zrobić teraz

1. Płucz nos roztworem soli

   Izotoniczny roztwór soli i preparaty z wody morskiej wypłukują pyłek z błony śluzowej i zmniejszają uczucie zatkania. Nie zawierają substancji czynnej wchłanianej do krwiobiegu, więc są pierwszym krokiem w tym okresie.

2. Ogranicz kontakt z pyłkiem

   Okna zamknięte w godzinach największego pylenia, wietrzenie po deszczu, suszenie prania w pomieszczeniu, mycie włosów wieczorem i włączony filtr przeciwpyłkowy w samochodzie. Terminy dla poszczególnych roślin znajdziesz w kalendarzu pylenia.

3. Unieś wezgłowie łóżka

   Spanie z wyżej ułożoną głową zmniejsza przekrwienie małżowin nosowych w nocy. To działa również przy nieżycie nosa ciężarnych, w którym leki przeciwalergiczne nie pomagają.

4. Zbierz informacje dla lekarza

   Tydzień ciąży, nazwy substancji czynnych ze wszystkich opakowań, pora dnia z najsilniejszymi objawami i to, czy występuje świąd. Notatka z kilku dni skraca konsultację i zmniejsza liczbę pytań uzupełniających.

Czego nie robić: nie sięgaj samodzielnie po krople obkurczające naczynia ani po doustne preparaty złożone, nie zwiększaj ilości leku, który przestał działać, i nie odstawiaj leczenia astmy. Jeżeli objawy trzymają się przez cały rok, a nie tylko w sezonie, przyczyną bywają alergeny domowe, które opisaliśmy przy alergii całorocznej.

Pytania, które dostajemy najczęściej

Autor, recenzja medyczna i źródła